Japońska sztuka yamadori - Spis treści
- 1. Co to jest yamadori?
- 2. Co to jest bonsai?
- 3. Znaczenie i historia yamadori
- 4. Skąd pozyskać okazy yamadori?
- 5. Prawo a yamadori
- 6. Jak bezpiecznie pobrać (przesadzić) rośliny yamadori?
- 7. Pielęgnacja yamadori po przesadzeniu
- 8. Ryzyko uprawy yamadori
- 9. Literatura, źródła
Japonia to kraj, gdzie sztuka ogrodowa jest zakorzeniona w jego historii, filozofii i tradycji. Znajdziemy tam wiele różnych stylów ogrodowych. Od typowych ogrodów krajobrazowych z uporządkowaną roślinnością po tzw. suche ogrody czy takie związane z ceremonią parzenia herbaty. W ogrodach japońskich króluje harmonia i prostota. Znajdziemy tam odzwierciedlenie natury, ale w sposób minimalistyczny.
W ogrodach japońskich pełno jest asymetrii, a także symboliki. Kamienie mogą być symbolem gór, a rośliny życia. Sztuka ogrodowa, która istnieje w Japonii związana jest z religią. Często japońskie ogrody są miejscem, gdzie możemy się wyciszyć, medytować czy kontemplować.
Warto wspomnieć, że japońscy ogrodnicy są mistrzami w kompozycjach na małych przestrzeniach, wykorzystują złudzenia optyczne i perspektywę. Warto czerpać z takich projektów inspiracje, zwłaszcza jeśli mamy do zagospodarowania małą ilość przestrzeni.
1. Co to jest yamadori?
Yamadori jest to japońska technika ogrodowa, która polega na pozyskiwaniu z natury roślin o zdrewniałych pędach, aby później kształtować je w formę drzewek bonsai. Takie rośliny nie powinny pochodzić ze szkółek tylko z naturalnego środowiska.
Nietypowe okazy najczęściej wykształcają się w warunkach ekstremalnych. Dzięki swojemu nietypowemu wyglądowi mają predyspozycje do formowania na bonsai. Ich cechy charakterystyczne to najczęściej nietypowy pień i system korzeniowy. Uznaje się, że okazy, które nadają się na yamadori swoim nieregularnym wyglądem przypominają ich walkę o przetrwanie w trudnych warunkach. Nie da się ukryć, że każde drzewko yamadori jest wyjątkowe i nie ma dwóch takich samych to nadaje im wyjątkowości w sztuce ogrodowej.
Drzewa, które zostały pozyskane sztuką yamadori noszą nazwę yamadori-mono. Ich historia jest zapisana na korze i tworzy wokół danego okazu nutę tajemnicy.
2. Co to jest bonsai?
Aby lepiej zrozumieć yamadori warto wiedzieć, czym jest bonsai. Sama nazwa dosłownie oznacza 'roślinę w pojemniku'. Jest to sztuka uprawy drzew i krzewów w miniaturowej formie, przeważnie w płytkich pojemnikach, naczyniach. Stworzenie mini drzewa, które swoim wyglądem i proporcjami przypomina naturalnie rosnące drzewo w naturze, jest niezwykle ciekawe. Najprościej rzecz ujmując bonsai polega na hodowaniu drzewa w taki sposób, aby zachować proporcje i cechy drzewa normalnych rozmiarów, ale w zdecydowanie mniejszej skali.
Pędy formuje się poprzez cięcie lub drutowanie, aby przypominały jak najbardziej okaz występujący w naturze. Tak naprawdę każdy gatunek można formować na bonsai. Jednak warto pamiętać, że jest to sztuka dość pracochłonna i czasochłonna, zatem wymaga to cierpliwości i trochę umiejętności.
3. Znaczenie i historia yamadori
Pozyskiwanie roślin przez yamadori, jest to sztuka bardzo wiekowa. Ma długą tradycje w japońskim ogrodnictwie. Warto nadmienić, że yamadori nie tylko służy do pozyskiwania materiału na bonsai, ale również powoduje nawiązywanie głębokiej relacji z przyrodą. Przebywanie wśród zieleni wycisza i relaksuje, a praca z roślinami pozwala nam wykształcić w sobie wrażliwość i zrozumienie dla przyrody.
Zarówno yamadori jak i tworzenie bonsai może stać się ulubionym hobby. Jest to piękne zajęcie, które pozwala na bardzo bliski kontakt z naturą. Wymaga dużo pracy, ale daje ogromną satysfakcję poprzez obserwacje wzrostu roślin.
4. Skąd pozyskać okazy yamadori?
Szukając odpowiedniego okazu yamadori do pozyskania, warto skupić się na miejscach, gdzie panują trudne warunki uprawowe. Przykładem będą kamienne zbocza, tereny górskie, piaszczyste; a u nas w Polsce mogą to być nawet tereny ruderalne. W takich miejscach drzewa silnie walczą o przetrwanie i dzięki temu formują się w ciekawe kształty, a właśnie to interesuje nas przy yamadori.
Gatunki, na które obowiązkowo należy zwrócić uwagę to np.: sosna zwyczajna, modrzew europejski czy jałowce. Bardzo często właśnie one są lekko karłowe i sprawdzą się, jako formowane na bonsai. Pamiętaj, że poszukiwanie odpowiedniego gatunku, pozwala na dowiedzenie się jeszcze więcej o uprawie i pielęgnacji danego gatunku.
5. Prawo a yamadori
Szykując się na wyprawę, aby pozyskać okazy yamadori, warto wziąć pod uwagę prawo i fakt, że nie w każdym miejscu można przyjść i legalnie pobrać sobie drzewo. Należy wykluczyć z poszukiwań parki narodowe, rezerwaty, a także zieleń miejską. Jest to w takich miejscach całkowicie zabronione. W wielu lasach należy posiadać pozwolenie do pozyskania drzewek.
Pamiętaj, że ochrona przyrody jest niezwykle ważna i dzięki działaniom takich zasad nasza przyroda wciąż jest w dobrej kondycji i wiele pokoleń będzie mogło z niej korzystać.
6. Jak bezpiecznie pobrać (przesadzić) rośliny yamadori?
Jeśli zabieramy się do yamadori warto dokonywać tego zabiegu z uwagą i z dokładnością, bo wszelkie błędy mogą później rzutować na powodzenie w całej uprawie rośliny.
Aby pozyskać dane drzewo z natury musimy posiadać odpowiedni sprzęt, który ułatwi nam ten zabieg. Do tych najpotrzebniejszych należą: szpadel, sekator (pamiętaj, aby był naostrzony), piła ręczna (możemy wykorzystać piłę elektryczną jednak jest ona cięższa, aby jej używać należy mieć więcej wprawy), pojemnik z ziemią, aby przewieść roślinę w sposób bezpieczny i najlepiej trochę wody, aby zaraz po wykopaniu podlać okaz.
[product id="490, 469, 169, 304"]
Na początku należy ustalić plan działania, jeśli chodzi o wycięcie naszej rośliny. Warto jest określić miejsca, w których będziemy kopać z uwzględnieniem tego, aby pobrać jak największą ilość bryły korzeniowej. Pamiętaj, aby nie uszkodzić roślin, które znajdują się wokół.
Dokładnie oczyść teren skąd będziesz pobierać roślinę. Następnie zaczynamy wykopywać rowek wokół drzewa, powoli go pogłębiamy, aby mieć dostęp do bryły korzeniowej. Po wykopaniu odpowiedniej głębokości rowka wokół drzewa, podważamy bryłę korzeniową, delikatnie wyjmując całość rośliny.
Pamiętaj, aby przy wyjmowaniu uważać na korzenie palowe, które łatwo ulegają uszkodzeniu Korzenie, które są bardzo długie, lub ciężko jest je wyjąć można przyciąć. Wtedy właśnie przyda się idealnie sekator lub piła.
Po wyjęciu rośliny z ziemi, do momentu posadzenia ją w nowe miejsce warto jest umieścić ją w pojemniku tymczasowym z podłożem. Po wykopaniu dobrze jest zakopać dół po roślinie, aby nikt nie wpadł w niego w późniejszym czasie.
7. Pielęgnacja yamadori po przesadzeniu
Aby nasza roślina przyjęła się musimy być bardzo precyzyjni i delikatni. Gdy posadzimy ją już w naczyniu, doniczce docelowej, należy ją ustawić w półcieniu, albo całkowitym cieniu, i regularnie podlewać, tak, aby nie dochodziło do przesuszenia podłoża. To czas na tzw. regenerację rośliny, może ona trwać nawet kilka lat. Na koronę można dodatkowo założyć cieniująca siatkę, która podnosi wilgotność powietrza wokół korony, co pozytywnie działa na roślinę w tym początkowym okresie.
Musimy roślinę obserwować i codziennie lustrować. Pamiętaj, że na samym początku okaz nie będzie miał całkowitej zdolności do pobierania wody jak i składników pokarmowych. Musimy się starać utrzymywać optymalne warunki do wzrostu korzeni.
Jeśli wiemy, gdzie chcemy docelowo posadzić roślinę można to zrobić zaraz po przyniesieniu. Takie rozwiązanie jest najlepsze, gdyż każde przesadzanie jest stresujące dla rośliny. Wskazane jest również codzienne zraszanie korony, aby podnosić wilgotność powietrza w tym obszarze.
W momencie, gdy dany gatunek zupełnie się zregeneruje, należy rozpocząć proces formowania na bonsai.
8. Ryzyko uprawy yamadori
Yamadori jest to sztuka trudna i bardzo czasochłonna. Wymaga doświadczenia w ogrodnictwie i nie zawsze się udaje. Można ją uznać za swojego rodzaju wyzwanie. Samo wykopanie rośliny z natury jest dość skomplikowane. Po posadzeniu na miejsce docelowe roślina może się nie przyjąć lub zostać zaatakowana przez choroby lub szkodniki. Przesadzanie jest dla roślin zjawiskiem stresującym i obniża to ich odporność. Proces adaptacji na nowe miejsce trwa nawet kilka lat a stworzenie docelowego bonsai nawet kilkanaście okresów wegetacji. Nie zniechęcaj się i ucz na błędach.
Różne japońskie sztuki ogrodowe w tym yamadori są tworem, który pobudza wyobraźnie, łączy człowieka z naturą, a także pozwala na chwilę zadumy. Jednak takie wyzwania są potrzebne każdemu człowiekowi.
9. Literatura,źródła
- Oficjalna strona Internetowa – www.kochambonsai.pl
- Oficjalny kanał na www.youtube.com – Tomcio i drzewa
- Oficjalna strona Interesowa – www.bonsai.pl
- Bonsai – kurs podstawowy, E. Marconnet, N. Coulon, 2024
- Bonsai z naszych drzew, W. Kohlheep, 2001
- Ogrody japońskie, H. Socha, 2024
- History of the ABS and Bonsai in America Part, D. Hawley,
- Bonsai Tree, ar How to Delegate a Lattice Basic, D, Bash, D. Hofheinz, E. Kitz, CH. Peiker, Journal of Cryptology, vol: 25, 2012
- Bonsai, A. Słomczyńska, Kwietnik, nr: 1, 1996
- Yamadori, pdf, The Japan Fundation Center for Global Partnership.
- Know Your Tree, L. Buller
- Sakuteki. Zapiski o zakładaniu ogrodu, J. Zakrzewska, 2013
- Ogród japoński, elementy i zasady kompozycji, M. Majorowski, 2001 Słowa kluczowe:.
