Ikebana  - czyli japoński ład

Ikebana to kolejna ciekawa sztuka japońska, która ukazuje azjatycki mistycyzm, duchowość i ład. Zachwyca, ale uczy również pokory i inspiruje. Z powodzeniem możemy ją wykorzystać również do współczesnych, nowoczesnych pomieszczeń.

Co jest ikebana?

Ikebana to sztuka układania kwiatów, wywodząca się z Japonii. Ikebana w wolnym tłumaczeniu oznacza 'drogę kwiatów.' Jest to praktyka nie tylko ozdobna, artystyczna, ale i duchowa. Wspomniana sztuka opiera się na harmonii, minimalizmie, uporządkowaniu, w przeciwieństwie do kompozycji bukietowych zachodnich. Ikebana symbolizuje niebo, ziemię i ludzi. Podkreśla piękno nie tylko kwiatów, ale również naczynia, liście, gałęzie, łodygi.

 

Historia ikebany

Początek ikebany sięga około VI wieku naszej ery, w momencie gdy w Japonii pojawił się buddyzm. Właśnie wtedy kwiaty składano na ołtarzach. Pierwsze kompozycje były typowo religijne, skromne. Przez kolejne lata japońscy mnisi pielęgnowali tradycje ikebany, aż zajął się nią Senkei Ikenobou mniej więcej w XV wieku. Był to buddyjski kapłan, którego uznaje się za prekursora ikebany, on ustalił pewne zasady, które spisał i uporządkował.

Założył pierwszą szkołę ikebany, która przez pokolenia wypuszcza absolwentów kompozycji kwiatowych ikebana w stylu rikka. W XVI-XVIII wieku Ikebana stawała się jeszcze bardziej popularna w różnych warstwach społecznych, zaczęły się pojawiać nowe style. Przełomem było pojawienie się w 1895 roku stylu mori-bana, czyli kompozycji w płaskich naczyniach. Dziś ikebana wciąż ewoluuje, choć nie zapominamy o jej bazowym duchowym i symbolicznym wymiarze.

 

Kilka zasad i elementów ikebany

• Rośliny, które występują w kompozycji to nie tylko kwiaty, ale przede wszystkim liście, gałęzie i pędy, które nadają kształt i kierunek całym założeniom
• Naczynie w jakim znajdują się elementy roślinne jest ważne i jest integralną częścią kompozycji, symbolizuje ziemię. W zależności od stylu i upodobań mogą one być różne, jednak najpopularniejsze naczynie to kenzan, czyli metalowa, kolczasta podstawka.
• W ikebanie buduje się kompozyje na trzech liniach. Jest to trójka, która symbolizuje: niebo, człowieka i ziemię.
• Kompozycje są niesymetryczne co nadaje ruchu w bukietach.
• Najczęściej korzysta się z sezonowych materiałów, aby podkreślić pory roku i cykle życia natury.
• Gałęzie i łodygi są ważniejsze od kwiatów.
• Ikebana to minimalizm i prostota kompozycji.

 

Style ikebany

• Rikka
• Seika
• Moribana
• Heika
• Jiuybana

Rikka jest to najstarszy styl oznacza 'stojące kwiaty'. To on początkowo zdobił buddyjskie świątynie, do dziś najchętniej wybierany jest przy ważnych państwowych uroczystościach. Jest to bukiet bardzo wysoki nawet do 2 m. Wersja klasyczna powstaje z wykorzystaniem sosny, cedru, cyprysu, które uzupełnia się np. bambusem czy chryzantemami. Elementy ustawiane są w wysokich i wąskich naczyniach, które są uosobieniem pnia. Cała kompozycja jest symetryczna i statyczna. 

Seika to również styl tradycyjny, jego bazą jest trójkąt. Tworzą go trzy elementy, które umieszcza się w niskich wazonach. Przeważnie w takich bukietach korzysta się z: róż, lilii czy aspidistry. Dąży do prostoty i harmonii. Można ją tworzyć z maksymalnie trzech gatunków roślin.

Moribana to styl, który wprowadził trochę rewolucji w ikebanę. Są to kompozycje małe, które ozdabiają stoły lub szafki. Naczyniem są płaskie misy lub kenzany, w które wpina się rośliny. Mamy w nim jasno określony kierunek nachylenia kwiatów. Przeważnie w bukiecie występują: gerbery, chryzantemy, lilie czy mieczyki są to rośliny, których łodygi dobrze wpinają się w kenzan.

Heika podobnie jak miribana jest to styl bardziej nowoczesny. Powstaje z wykorzystaniem wysokich, podłużnych wazonów, które nadają kompozycji smukłości. Wyróżniamy kilka podkategorii heika. Typ A to konstrukcje pionowe z chryzantemami. Typ B pochylają się do przodu z wykorzystaniem astrów. Typ C układa się skośnie do tyłu z lilii, róż, peoni, tulipanów. Typ D układa się kaskadowo kwiaty akacji w kolorze białym i żółtym.

Jiuybana jest to najbardziej współczesny styl, który pozwala na wykorzystanie w kompozycjach materiałów takich jak szkło czy owoce, a nawet farbę, aby wyrazić swojego rodzaju ekspresję
i indywidualizm.

Krok po kroku jak zrobić ikebanę?

• Przygotuj naczynie np. kenzan do zamocowania kwiatów
• Wybierz gatunki roślin, z których będziesz korzystać. Pamietaj, aby stosować rośliny sezonowe o różnych kształtach, kolorach 
• Przytnij rośliny na odpowiednią długość i wepnij je w jeżyk kenzanu
• Zacznij od umieszczania najważniejszych elementów kompozycji, czyli główne linie,
  a następnie dokładaj do nich kolejne rośliny tworząc harmonię
• Pamiętaj, aby nie przesadzać z ilością roślin tak, aby kompozycja była minimalistyczna
  i estetyczna
• Nie stosuj przypadkowości, w kompozycji każdy element powinien być przemyślany i być symbolem cech ważnych dla artysty.

Kenzan idealna baza

Jest to tzw. jeżyk florystyczny, czyli metalowa podstawka do tworzenia kwiatowych dekoracji. Bywa nazywany żabą. Zbudowany jest z dość ciężkiej ołowianej, metalowej podstawy i mosiężnych lub stalowych kolców, do których przyczepia się roślinę. Same igły są na tyle twarde, że sprawdzą się do umieszczania nawet zdrewniałych gałęzi. Dzięki niemu możemy tworzyć kompozycje minimalistyczne, umieszczając rośliny pod różnym kątem, a i tak będą one miały odpowiedni dostęp do wody.

Kenzan to bardzo dobra alternatywa dla gąbki florystycznej. Jest on bardziej ekologiczny, gdyż można używać go wielokrotnie i łatwiej utrzymać jest go w czystości. Występuje w różnych wielkościach i kształtach. Korzyści z wykorzystania kenzanu to: stabilność kompozycji, wysoka trwałość i estetyka, a także ekologia. Jeśli chcesz stworzyć ikebanę, postaw na kenzan.

[product id="585, 586, 611, 610"]

 

Nożyce kluczem w precyzji ikebany

Do tworzenia kompozycji z ikebany najbardziej przydatnym narzędziem są nożyce. To one pozwalają nam na szybką i precyzyjną pracę. Warto wybrać takie, które są precyzyjne z dobrze zaostrzonym końcem. Ostrze ze stali węglowej zapewni nam możliwość cięcia nawet twardych zdrewniałych pędów czy gałęzi. Obecnie na rynku mamy szeroki wybór nożyc o różnej wielkości i kształcie. Każdy znajdzie coś dla siebie. Nożyce przeznaczone do ikebany przeważnie mają owalne uchwyty co zapewni nam możliwość stabilnego trzymania nożyc.

[product id="330, 304, 592, 414"]

 

Bez wątpienia tworzenie kompozycji ikebany to możliwość wyrażenia swojej indywidualności, ale również duchowa droga do wnętrza własnego ciała. Ikebana uznawana jest za pewnego rodzaju medytację. Daj się ponieść tej mistycznej przygodzie i stwórz swoją pierwszą ikebanę.

 

Literatura

• Inspiring Ikebana, I. Beunen, 2022
• Ikebana sztuka układania kwiatów, R. Colette,2007
• Modern Ikebana: a new wave in floral design, T. Loxley, V. Gaiger, 2020
• Materiał roślinny jako nośnik sztuki, M. Marciniak, Akademia Sztuk Pięknych w Gdańsku, Sztuka i dokumentacja, nr: 20, 2019
• Artystyczne wyznaczniki piękna w kulturze Japonii, B. Cichy, Trze Polish Journal od the Art Culture, nr: 3, 2012
• Grafika: Flower Stock photos by Vecteezy