Kompost i kompostowanie
- od czego zacząć?
W ogrodnictwie jest wiele procesów i zabiegów, których człowiek uczy się i poznaje po pewnym czasie. Ale na tym polega uprawa roślin, uczymy się tego praktycznie przez całe życie. Odpady organiczne, po odpowiedniej obróbce mogą stać się dla Twojego ogrodu i roślin niezwykle cenne. Jeśli chcesz się dowiedzieć, dlaczego tak się dzieje, warto przyjrzeć się procesowi jakim jest kompostowanie.
Co to jest kompostowanie i kompost?
Można uznać, że kompostowanie to czarodziejski proces, który pozwala na przekształcenie materii organicznej, w tym resztek z kuchni, ogrodu, domu, w niezwykle cenny dla naszego podłoża naturalny nawóz! Upraszczając, kompost to nawóz organiczny, który powstaje w procesie kompostowania, czyli tlenowego rozkładu odpadów roślinnych i zwierzęcych, którego dokonują mikroorganizmy. Kompostowanie to prcoes bezpieczny dla środowiska. Dzięki temu w ekologiczny sposób możemy pozbyć się zbędnych odpadów z domu.
Dlaczego warto stosować kompost?
Kompost stosowany na glebę, wzmacnia ją, wzbogaca w składniki odżywcze, dzięki niemu podłoże jest bardziej żyzne. Możemy uzyskać większe plony. Kompost poprawia strukturę podłoża, czyli spulchnia ją, rozluźnia dzięki temu woda lepiej wnika w głębsze partie ziemi. Dzięki niemu nasze rośliny stają się bardziej odporne na choroby i szkodniki. Regularne stosowanie kompostu w ogrodzie zapobiega tzw. zmęczeniu gleb, wtedy dochodzi do zmniejszenia żyzności podłoża i rośliny zdecydowanie słabiej rosną. Warto wspomnieć, że kompostowanie pozwala w sposób ekologiczny na utylizacje odpadów, które stają się nawozem co daje nam podwójną ekologię. Kompost jest tworem raczej tanim i nie wymaga wielkich nakładów pracy. Co więcej, dzięki niemu przyciągamy mikroorganizmy i przyczyniamy się do zwiększenia bioróżnorodności w środowisku.
Jak zbudować kompostownik?
Wybór odpowiedniego miejsca
Na początek musimy zadecydować, w którym miejscu będzie się on znajdował. Przede wszystkim musimy mieć do niego łatwy dostęp, aby móc szybko i sprawnie umieszczać w nim odpady. Jednak z drugiej strony nie jest on bardzo estetycznym zatem warto ustawić go w miejscu nierzucającym się w oczy. W kącie w ogrodzie, za altanką, za drzewami, krzewami. Dobrze, aby kompostownik stał w cieniu, dzięki temu unikniemy przesuszania kompostu.
Wybór kompostownika
Obecnie na rynku jest bardzo szeroki wybór pojemników na kompost. Można wybrać coś gotowego, ale można zrobić go samodzielnie np. z drewnianych desek itp. Pamiętaj, aby kompostownik miał odpowiednie otwory do wentylacji to w dużej mierze zapewni nam powodzenie w tworzeniu kompostownika.
Warstwy w kompostowniku i jego pielęgnacja
Kompostownik powinno tworzyć się warstwami, dosypując coraz to kolejne. Na samym dnie powinna znajdować się około 30 cm warstwa np. resztek gałęzi, skoszonej trawy. Warto, aby ona leżała bezpośrednio na podłożu. Taka dolna strefa zapewni naszemu kompostowi dobrą cyrkulację powietrza i drenaż. Następnie powinno stosować się naprzemiennie materiały zielone i brązowe. Do tych zielonych tzw. azotowych, należą np.: fusy z kawy, herbaty, obierki z warzyw i owoców, skoszona trawa, chwasty, resztki roślinne. Pamiętaj, aby na kompost umieszczać tylko zdrowe rośliny. Jeśli zawleczesz na kompost chorobę lub szkodnika, prawdopodobnie nie będzie się on już do niczego nadawał. Warstwa brązowa, czyli węglowa to suche liście, pędy, gałęzie, słoma, papier, tektura, trociny itp. Pamiętaj, że cyrkulacja zielone-brązowe jest bardzo ważna i w tym właśnie jest sekret dobrego kompostu.
Dla lepszego efektu każdą kolejną warstwę dobrze jest podsypać ziemią, torfem lub kompostem z poprzedniego roku. Obecnie na rynku dostępne są 'startery', czyli bakteryjny preparat, który możesz dodawać do warstw kompostownika. Dzięki temu możemy przyspieszyć zachodzące w bryłach procesy. Duże gałęzie, należy przycinać, to również przyspieszy proces kompostowania. Poszczególne warstwy nie powinny być zbyt grube, aby unikać gnicia. Kompost co jakiś czas, zwłaszcza w upalne dni należy podlać, starajmy się nie dopuszczać do przesuszania bryły kompostowej. Dla kompostu niezwykle istotna jest temperatura, powinien on się nagrzewać do około 40-70 stopni Celsjusza. Aby dokładnie to kontrolować warto zaopatrzyć się w termomter do kompostownika. Gdy twoje bryły kompostowe są zbyt zimne dodaj więcej warstwy zielonej, czyli azotu i wody. Odpowiednia temperatura w kompoście przyspiesza rozkład materii oraz chroni przed rozwojem chwastów i patogenów. Organizmy, które znajdują się w kompoście do działania, czyli rozkładu materii potrzebują tlenu. Zatem warto zadbać o duże otwory wentylacyjne w kompostowniku, a także jego regularne mieszanie i tzw. przewracanie. Idelanie jeśli będziesz to robił co 2-4 tygodnie. Siano, karton, czy kawałki gałęzi polepszają cyrkulację w naszym kompoście.
Zakładanie kompostownika to nie tylko sposób na zdrowsze i piękniejsze rośliny, ale również na życie w zgodzie z naturą. Przekształcanie odpadów w wartościowy nawóz to doskonały przykład ekologicznego podejścia do ogrodnictwa i dbałości o środowisko. Zastosowanie kompostu w ogrodzie wpisuje się w dążenie do tworzenia zrównoważonego i odpowiedzialnego świata, w którym dbamy o naszą planetę i jej zasoby. Kompost na zimę jak i przed deszczem najlepiej jest przykrywać, dzięki temu chronimy go przed przegrzaniem jak i wychłodzeniem.
Kiedy kompost jest gotowy?
O tym jak szybko uzyskamy gotowy kompost, decydują warunki, w jakich on się będzie tworzył. Dla przypomnienia na to wpłynie: umieszczanie odpowiednich substratów na kompoście, temperatura, wilgotność, tlen. Określa się, że aby powstał dobrej jakości kompost potrzebujemy około 6 miesięcy. Gotowy kompost nie wydziela nieprzyjemnego zapachu, jeśli tak dzieję się u ciebie koniecznie go przemieszaj i poczekaj jeszcze jakiś czas.
Tworzenie i posiadanie kompostu na własne potrzeby to bardzo fajny sposób na poszerzanie swojej wiedzy z zakresu ogrodnictwa. Uczy to nas cierpliwości, systematyczności, a także dbałości o szczegóły. Stosowanie kompostu to ekologiczny sposób na nawożenie podłoża. Dzięki niemu twój ogród będzie zdrowszy piękniejszy no i oczywiście ekologiczny. Tworzenie kompostownika to dobry sposób na spędzanie czasu z najmłodszymi. Wtajemniczajmy ich w różne elementy uprawy ogrodu to wpaja w dzieciach cechę wrażliwości na przyrodę, która nas otacza.
Literatura i materiały:
- Po prostu kompost, K. Flood, 2024
- Kompostowanie, J.Woźniak, 2013
- Kompstowanie, ściółka, nawozy zielone, 1994
- Gleba, kompost, nawożenie, E. Hohenberger, 1999
- Życie zero waste, K. Wągrowska, 2017
- Kompostowanie, G. Bykowski, Działkowiec, nr: 5, 2004
- Kompostowanie odpadów, N. Krogulec, Ekopartner, nr: 5, 1997
- Gorący kompost, A.E. Michowska, Działkowiec, nr: 9, 2020
- Kompost niezbędny, J. Brzozowska, Działkowiec, nr: 3, 2017
- Kompost w natarciu, J. Brzosowska, Działkowiec, nr: 9, 2019
- Wykorzystano zdjęcie autorstwa Evy Bronzini (https://www.pexels.com/pl-pl/@eva-bronzini/)
