Zbiór nasion - stwórz samodzielny bank genów
Nasiona F1, często są niezwykle plenne, zdrowe i odporne, co powoduje ich dużą popularność w profesjonalnych uprawach. W uprawie na własny użytek, amatorskiej, naturalistycznej, stawia się raczej na samowystarczalność. Jeśli możemy wrócić do korzeni i uzyskać własny materiał genetyczny, to należy z tego skorzystać.
Dlaczego zbiór własnych nasion jest taki ważny?
Nie bez przyczyny od zarania dziejów ogrodnicy uczyli się zbierać, przechowywać, a następnie siać nasiona w odpowiedni sposób. Zbiór własnych nasion zapewnia naturalną adaptację do danych warunków, zarówno glebowych jak i klimatycznych. Poniżej kilka powodów, które utwierdzają w przekonaniu, że zbiór własnych nasion jest korzystny dla ogrodu.
Jeśli samodzielnie zbierasz nasiona, masz pewność, z jakiej uprawy one pochodzą. Można w tym wypadku mówić o tzw. czystości uprawy. Nie dość, że masz pewność, że hodowla była ekologiczna, naturalna, to jeszcze wiesz, że pula genów pochodzi z partii najsilniejszych, najsmaczniejszych okazów z poprzedniego roku. To powoduje, że masz pełną kontrolę nas swoją uprawą. Nasiona, które pochodzą od dużych producentów, często są chemicznie zaprawiane co realnie wpływa później na jakość np. warzyw.
Udowodniony został fakt, że rośliny z własnego zbioru, po kilku latach uzyskują zdolność aklimatyzacji do danego klimatu. Stają się bardziej odporne na susze, szkodniki, choroby, a nawet przymrozki. To niezwykle cenna umiejętność, zwłaszcza w uprawie ekologicznej.
Samodzielny zbiór wspiera bioróżnorodność, chroni przed wyginięciem starych, wartościowych, nietypowych odmian kwiatów, warzyw. Nie są one dostępne od ręki w sprzedaży masowej i to powoduje, że ich wartość wzrasta.
Nie da się ukryć, że jeśli nie musisz co roku kupować nasion do wysiania, oszczędzasz realnie pieniądze. Stajesz się samowystarczalny, zupełnie niezależny od producentów i sprzedawców nasion.
Jeśli zbierasz nasiona w odpowiedni sposób, a następnie właściwie je przechowujesz, będą one miały dużą zdolność kiełkowania. Masz pewność, że materiał nie pochodzi z leżaków magazynowych, które mogą zepsuć plon.
Zbiór nasion – filarem permakultury
Permakultura to metoda uprawy, która polega na projektowaniu, gospodarowaniu naturalnym ekosystem przez współpracę z przyrodą. Jej celem jest tworzenie samowystarczalnych, trwałych i harmonijnych przestrzeni, które zaspokajają potrzeby człowieka bez szkody dla środowiska. Zbiór nasion to jeden z najważniejszych elementów niezależnego, zbilansowanego ogrodnictwa. Dla permakultury nasiona to nie tylko zasób genów, ale również wiedza i doświadczenie.
Jak zbierać nasiona – krok po kroku
Cały proces zbierania nasion nie jest taki prosty. Wymaga trochę wiedzy i cierpliwości. Jednak jest bardzo korzystny dla całego ekosystemu.
Na początku należy dokonać selekcji nasion. Nie zbieraj każdych, wybierz gatunek i rodzaj, który miał najlepszy plon i był najbardziej odporny na choroby i szkodniki. Pozwól im dobrze dojrzeć przeważnie pozostaw je trochę dłużej na roślinie niż standardowo. U niektórych roślin oznacza to, że nie dokonujesz zbiorów np. u kapusty.
Istnieją dwie metody samego zbioru nasion:
- zbiór nasion na sucho
- zbiór nasion na mokro.
Pierwsza metoda sprawdzi się u roślin selerowatych i strączkowych. Należy poczekać aż łuski nasienne całkowicie wyschną na krzakach. Następnie zrywamy całe pędy, suszymy w przewiewnym miejscu, a po czasie ucieramy strąki, aby uzyskać same nasiona.
Metoda na mokro, która sprawdza się np.: u pomidorów czy ogórków. Owoce rozcinamy i pobieramy z nich nasiona wraz z miąższem. Całość wrzucamy do pojemnika z wodą i pozostawiamy na kilka dni. W tym czasie zachodzi proces fermentacji, który pomoże nasionom oddzielić się od miąższu. Nasiona przepłukujemy i pozostawiamy na papierze do wysuszenia.
Etap suszenia nasion jest bardzo ważny, jeśli nie dosuszymy ich do końca mogą gnić i śmierdzieć. Zalecane jest suszenie w miejscu przewiewnym, bez wykorzystywania słońca, piekarnika itp. Czas suszenia to około 2 tygodnie ale wszystko zależy od wielkości nasion.
Nasiona po wysuszeniu najlepiej przechowywać w papierowych torbach, w chłodnym, ciemnym i suchym miejscu. Warto jest torby papierowe podpisać nazwą gatunku oraz datą wysuszenia. To jest dość istotne, nasiona bywają podobne do siebie a niektóre tracą zdolność kiełkowania po czasie.
Nasiona F1 są niezwykle wygodne dla naszego przemysłu. Dają one plon idealnie wyselekcjonowany, przewidywalny, z dużą odpornością. Jeśli jednak cenisz ekologię i niezależność, postaw na samodzielne zbieranie nasion. Pamiętaj: nasiona zachowują cechy rośliny matecznej z pokolenia na pokolenie, co czyni je idealnymi do wieloletniej samowystarczalności.
Samodzielne zbieranie nasion, które w następnym sezonie wysiejesz to niezwykle ważny zabieg. Każde nasiona, które selekcjonujesz to twoje ubezpieczenie na kolejny sezon powodzenia w ogrodzie. Zapewniasz nim bioróżnorodność, stajesz się niezależny, samowystarczalny. Zbieranie nasion to dobra możliwość do nauki gatunków i możliwość dogłębnego poznania ogrodu jaki posiadasz. Pamiętaj, że nadwyżkami ze swojego ogrodu możesz podzielić się z rodziną lub sąsiadami. Wymiana nasion może okazać się dobrym pretekstem do wspólnie spędzonego czasu.
Literatura
- Ekologiczny Poradnik Księżycowy, M. Przybylak-Zdanowicz, 2023
- 1001 porad jak zostać dobrym ogrodnikiem, P. Greenwood, 2008
- 365 dni w ogrodzie i na działce, praca zbiorowa, 2018
- 200 ekosposobów na zbiór i pozyskiwanie nasion, Z. Przybylak, 2012
- Zbiór nasion, M.C. Pusz-Uklańska, Mój Piękny Ogród, nr: 9, 2017
- Zbiór nasion roślin jednorocznych i dwuletnich, B. Jankowska, Działkowiec, nr: 10, 2008
